آمالگام های دندانی موادی هستند که سال هاست توسط دندانپزشکان برای پر کردن حفره های دندانی مورد استفاده قرار می گیرند زیرا مدت زمانی طولانی دوام دارند و کم هزینه تر از دیگر موادی هستند که برای پر کردن این حفره ها مورد استفاده قرار می گیرند، مانند کامپوزیت های همرنگ دندان ها یا طلا. این مواد نقره ای رنگ، بواسطه دوام آنها اغلب بهترین گزینه برای پر کردن حفره های بزرگ دندان های عقب دهان هستند، جایی که هنگام جویدن فشار بیشتری به آنها وارد می شود.

آمالگام به سرعت سفت می شود بنابراین برای استفاده در قسمت هایی مناسب است که خشک نگه داشتن آنها در طول فرایند پر کردن دندان دشوارتر است، از جمله زیر خط لثه. علاوه بر این، از آنجا که فرایند پر کردن دندان با این مواد زمان کمتری می برد، آمالگام ها موادی کاربردی برای کودکان هستند، و نیز افرادی که ثابت ماندن برای مدت زمان طولانی برای آنها دشوار است.

یکی از نقاط ضعف این مواد این است که این نوع پر شدگی ها طبیعی به نظر نمی رسند، مخصوصاً زمانی که پر شدگی نزدیک جلوی دهان است، جایی که ممکن است هنگام خندیدن یا حرف زدن بیشتر خود را نشان دهد. علاوه بر این، در مقایسه با مواد دیگر، برای استفاده از آنها ممکن است لازم باشد مقدار بیشتری از ساختار دندان تراشیده شود.

از نظر اکثر افراد آمالگام های دندانی همان پر شدگی های نقره هستند. آمالگام های دندانی ترکیبی از جیوه، نقره، قلع، و مس هستند. جیوه، که تقریباً ۵۰ درصد این ترکیب را تشکیل می دهد، برای به هم چسباندن فلزات به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد و یک پر شدگی محکم، قوی، و با دوام بوجود خواهد آورد. پس از سال ها تحقیق، مشخص شده است که جیوه تنها عنصری است که این فلزات را به گونه ای به یکدیگر خواهد چسباند که به راحتی داخل حفره دندان دستکاری شود.

آیا جیوه درون آمالگام دندانی بی خطر است؟

جیوه موجود درون آمالگام های دندانی سمی نیست. وقتی جیوه با فلزات دیگر موجود در آمالگام های دندانی ترکیب می شود، ماهیت شیمیایی آن تغییر می کند، بنابراین ضرورتاً بی خطر می شود. مقدار جیوه ای که در دهان تحت فشار ناشی از جویدن و خرد کردن غذا آزاد می شود بسیار اندک است و هیچ خطری نخواهد داشت. در حقیقت، این کمتر از آن چیزی است که بیماران با غذایی که می خورند یا آب و هوا در معرض آن قرار می گیرند.

مطالعاتی که طی ۱۰۰ سال گذشته انجام شده اند همچنان تأیید می کنند که آمالگام مضر نیست. ادعاهای مبنی بر بروز بیماری ناشی از جیوه موجود در آمالگام های دندانی تنها بر اساس گفته هستند و این ادعاها هنوز از نظر علمی تأیید نشده است و تنها به این دلیل مطرح شده اند که گویا با تخلیه آمالگام به صورت معجزه آسایی بهبودی حاصل شده است.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

چرا دندانپزشکان از آمالگام دندانی استفاده می کنند؟

آمالگام های دندانی در برابر تست زمان از خود مقاومت نشان داده اند، به همین دلیل ماده ای است که برای این منظور انتخاب شده است. ۱۵۰ سال روی این ماده تحقیق شده است و هنوز یکی از بی خطرترین، با دوام ترین و مقرون به صرفه ترین موادی است که برای پر کردن حفره دندان ها مورد استفاده قرار گرفته است. تخمین زده شده است که در سال بیش از یک میلیارد دندان با آمالگام های دندانی ترمیم می شوند. دندانپزشکان آمالگام های دندانی را استفاده می کنند زیرا کار کردن با آنها راحت تر از گزینه های جایگزین دیگر است. برخی بیماران آمالگام های دندانی را به خاطر بی خطر بودن آنها، مقرون به صرفه بودن، و نیز قابلیت قرار دهی سریع آنها در حفره دندان، به گزینه های دیگر ترجیح می دهند.

گزینه های جایگزین آمالگام

جایگزین های آمالگام ها، مانند ترمیم های قالب گیری شده از جنس طلا، پرسلاین، و رزین کامپوزیت پر هزینه تر هستند. ساخت ترمیم های طلا و پرسلاین مدت زمان بیشتری طول می کشد و ممکن است دو مرتبه مراجعه به دندانپزشک نیاز داشته باشد. علاوه بر این، باید این را بدانید که این مواد، به استثنای طلا، به اندازه آمالگام با دوام نیستند.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

بیمارانی که به جیوه حساسیت دارند چطور؟

احتمال حساسیت به جیوه در کل افراد کمتر از یک درصد است. افرادی که احتمال می رود به جیوه حساسیت داشته باشند، باید نزد یک آزمایشگاه معتبر آزمایش بدهند، و در صورت لزوم، به دنبال یک جایگزین مناسب باشند. آیا بیماران باید آمالگام های خود را تخلیه کنند؟ خیر. انجام این کار، بدون ضرورت، منجر به هزینه های اضافی و آسیب به دندان خواهد شد.

آیا کارکنان مطب دندانپزشکی نیز بواسطه شغل خود در معرض جیوه قرار دارند؟

دندانپزشکان از کپسول هایی استفاده می کنند که مواد لازم برای پر کردن دندان از قبل به صورت ترکیب شده داخل آنها وجود دارند، که باعث می شود احتمال نشت جیوه به حداقل برسد. و حتی نمونه های جدیدتر و پیشرفته تر آمالگام های دندانی نسبت به قبل حاوی مقادیر کمتری جیوه هستند. یک عامل جذاب می تواند وارد شود: از آنجا که کارکنان مطب دندانپزشکی اغلب اوقات در معرض جیوه قرار دارند، ممکن است افراد انتظار داشته باشند بین پرسنل دندانپزشکی نرخ بیماری های عصبی مانند ام اس (فلج چند گانه multiple sclerosis) بالاتر باشد. در حالی که در حقیقت اینطور نیست.

دیگر منابع جیوه کدامند؟

جیوه می تواند درون هوا، غذا، و آب یافت شود. ما از این منابع بیشتر از آنچه درون آمالگام های دندانی وجود دارد در معرض جیوه قرار می گیریم.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

تخلیه بی خطر آمالگام های دندانی

بسیاری افراد داخل دندان های خود پر شدگی قدیمی آمالگام دارند که شکسته شده اند و نیاز به تعویض دارند. در برخی موارد دیگر نیز ممکن است توصیه پزشک درمان های طبیعی یا دیگر شاخه های پزشکی برای بیمار مانند کاتالیزگر (عامل کمک کننده به انجام فعل و انفعالات شیمیایی) عمل کند و از بیماری بخواهد آمالگام را خارج سازد. گاهی اوقات آنها تعویض می شوند زیرا بیمار ظاهر فلزی آنها را دوست ندارد.

هنوز هم بر اساس انجمن دندانپزشکان آمالگام ها کاملاً بی خطر تلقی می شوند و به هیچ عنوان تخلیه آنها به این خاطر که فلزی هستند را توصیه نمی کند. با این حال گاهی اوقات، در برخی موارد خاص ممکن است دندانپزشک شما تخلیه آمالگام را به دلایلی دیگر صلاح بداند. در این مقاله قصد داریم به بیان چند نکته مهم بپردازیم که با رعایت و دنبال کردن آنها می توان  اطمینان حاصل کرد پر شدگی دندان بدون هیچ آسیبی به عصب دندان تخلیه می شود.

پر شدگی های آمالگام دندانی حدود ۱۵۰ سال سابقه دارند و از گذشته تاکنون مواد منتخب اقدامات دندانپزشکی بوده اند. البته در برخی مناطق دنیا استفاده از آنها در دندانپزشکی به میزان چشمگیری کاهش یافته است و در برخی نقاط دنیا به طور کامل منسوخ شده است. با این حال، هنوز هم میلیون ها نفر در سراسر دنیا هستند که پر شدگی های آمالگام را در دندان های خود دارند.

آمالگام های دندانی ترکیبی از فلزات است، که شامل جیوه مایع و یک پودر آلیاژ ترکیبی شامل نقره، قلع و مس است. تقریباً ۵۰% از آمالگام های دندانی را از نظر وزنی جیوه مایع تشکیل می دهد را از نظر وزنی جیوه مایع تشکیل می دهد را از نظر وزنی جیوه مایع تشکیل می دهد. ویژگی های شیمیایی جیوه مایع اجازه می دهند این ماده نسبت به ذرات آلیاژ نقره/ مس/ قلع واکنش نشان دهد و با آن ترکیب شود تا آمالگام شکل بگیرد.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

استفاده از میکروسکوپ دندانپزشکی

بهتر است دندانپزشکان برای تخلیه پر شدگی های عمیق آمالگام دندانی از میکروسکوپ دندانپزشکی استفاده شود و تصور نمی شود لوپ های دندانپزشکی در برخی موارد خاص مانند پر شدگی های عمیق در دندان های مولر خیلی عقب دهان، دقت و درستی کافی ارائه دهند. در اینگونه موارد، میکروسکوپ های دندانپزشکی هم از نظر بزرگنمایی و هم از نظر کیفیت مشاهده نسبت به میکروسکوپ های ساده برتری دارند.

بزرگنمایی به قابلیت بزرگ تر نشان دادن اشیاء کوچک اشاره دارد. کیفیت به قابلیت تشخیص دو جسم از یکدیگر گفته می شود. وقتی بزرگنمایی و کیفیت مشاهده درستی وجود داشته باشد، دندانپزشک به اشتباه روی سطوح زیرین دندان شیار بوجود نخواهد آورد، زیرا ممکن است آنها به پالپ دندان آسیب برسانند.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

استفاده از دم دندانپزشکی

هنگام تخلیه پر شدگی آمالگام دندانی باید دم دندانپزشکی استفاده شود. دم به عنوان یک “حفاظ امنیت” عمل خواهد کرد تا اطمینان حاصل شود هنگام برداشتن قطعات فلز هیچ یک از آنها بلعیده نخواهد و نمای بهتری از دندان برای دندانپزشک فراهم خواهد کرد. قرار دهی آنها بسیار ساده است و در حقیقت از نظر بسیاری از بیماران راحت هستند و با اطلاع داشتن از اینکه هیچ فلزی وارد دهان آنها نخواهد شد احساس راحتی بیشتری خواهند داشت. وقتی استفاده از دم دندانپزشکی با میکروسکوپ دندانپزشکی ترکیب می شوند، دندانپزشک زاویه دید فوق العاده ای خواهد داشت.

استفاده از مته

تخلیه آمالگام باید با فشار بسیار اندکی انجام شود. اگر دندانپزشک سعی کند با محکم فشار دادن آمالگام سرعت این روند را افزایش دهد ممکن است حرارت زیادی در ساختار زیرین دندان ایجاد شود. در حقیقت، قطعات فلزی باید “ذره ذره” به صورت پوسته پوسته کنده شوند. باید از یک مته جدید با برند خوب (و نه مته ای که قبلاً استفاده و استریل شده است) نیز استفاده شود.

استفاده از مته نیز به این معنا است که نیاز است فشار کمتری توسط دندانپزشک اعمال شود. گاهی اوقات، اگر قرار است برای یک بیمار چندین پر شدگی در یک جلسه تخلیه شوند، باید برای هر بیمار چندین مته جدید استفاده شود. استفاده از مته های جدید با برند خوب، نه تنها تأثیرگذاری بیشتری دارند، بلکه از نظر بهداشتی و بی خطر بودن نیز (نسبت به مته هایی که مجدداً استریل شده اند) برتری دارند.

استفاده از دستگاه ساکشن

در جلسه تخلیه پر شدگی های دندان، باید از دو دستگاه ساکشن (مکنده) قوی استفاده شود. زیرا تحقیقات حاکی از این هستند که استفاده از تنها یک ساکشن کنار آمالگامی که تخلیه می شود، ضرورتاً کافی نیست برای حصول اطمینان از اینکه همه ذرات و قطعات و نیز بخار تولید شده طی روند تخلیه با موفقیت جمع آوری می شوند. در برخی مطب ها از یک دستگاه ساکشن با سری بزرگ در کنار یک دستگاه ساکشن با سری کوچکتر استفاده می شود.

سری کوچکتر می تواند درست کنار دندان و مته قرار بگیرد بدون آنکه جلوی دید دندانپزشک را بگیرد. علاوه بر این، استفاده همزمان از دو ساکشن به این معناست که موتور ساکشن ها باید آنقدر قوی باشد تا افزایش قدرت ساکشن مورد نیاز برای عمل کردن در این فرایند را فراهم آورد در حالی که از دیگر عملیات های در حال استفاده حمایت شود.

آمالگام دندانی

آمالگام دندانی

پس از تخلیه آمالگام …

پس از تخلیه آمالگام، زمان آن است که رزین کامپوزیت های جدید برای پر کردن دندان مورد استفاده قرار بگیرند. با انجام این چند گام اضافی، می توان اطمینان حاصل نمود که دندان ها در نتیجه فرایند حساس باقی نخواهند ماند. مقدار زیادی مواد باندینگ (موادی که برای چسباندن استفاده می شوند) باید مورد استفاده قرار بگیرد و با دقت داخل دندان جلا و صیقل داده شود.

برخی برندهای خاص هستند که هنگام قرار دادن پر شدگی داخل دندان، مشکلات حساسیت دندان را تا میزان زیادی کاهش می دهند و این اطمینان حاصل می شود که مواد کامپوزیت جدید با قدرت بیشتری به دندان متصل خواهند شد. در نهایت، باید کامپوزیت جدید به درستی و در اندازه های کوچک داخل دندان جای داده شود و به اندازه کافی کیور شود (با تاباندن نور خشک شود) تا در جای خود کاملاً تثبیت شود.

با برداشتن این چند گام می توان اطمینان حاصل نمود پر شدگی دندان شما بدون هیچ خطری تخلیه و مجدداً پر شده است.

آیا می دانسته اید که رنگ دندان های سالم می توانند زرد روشن تا خاکستری روشن باشد؟ رنگ دقیق هر دندانی به رنگ مینای دندان و نیز عاج زیر آن بستگی دارد. عاج دندان به طور طبیعی زرد رنگ است، و مینای دندان مقداری آبی رنگ و شفاف است. عواملی که روی هر یک از این اجزاء تأثیر می گذارند می توانند موجب تغییر رنگ دندان ها شوند. در برخی موارد، ایجاد لکه روی دندان ها تنها از نظر زیبایی نگران کننده است. در موارد دیگر، می تواند علامت و نشانه مشکلات جدی سلامت باشد. در صورتی که نگران تغییر رنگ دندان های خود هستید، به دندانپزشک مراجعه کنید.

 

انواع تغییر رنگ دندان کدامند؟

سه نوع تغییر رنگ اصلی دندان وجود دارند. در بسیاری افراد در نتیجه روند بالا رفتن سن روی دندان ها لکه ایجاد می شود. با افزایش سن، مینای دندان ها نازک تر می شود، در نتیجه عاج زرد رنگ زیر آن پدیدار می شود. عوامل خارجی، مانند مصرف تنباکو، غذاها و نوشیدنی هایی که مصرف می کنیم، و بهداشت بد دهانی می توانند باعث شوند دندان ها زرد و تیره رنگ به نظر برسند. دندان های لکه دار بعلاوه می توانند در نتیجه عوامل داخلی بوجود بیایند که روی ساختار داخلی دندان را تحت تأثیر قرار می دهند، از جمله داروها یا بیماری های خاص، قرار گرفتن زیاد در معرض فلوراید، تروماهای دندانی، یا اختلالات ژنتیکی.

 

علل معمول لکه های سیاه رنگ روی دندان ها

شایع ترین علل بروز لکه های سیاه رنگ روی دندان ها عبارتند از آسیب به مینای دندان در نتیجه پوسیدگی و تشکیل تارتار زیاد روی دندان ها. لکه های سیاه رنگ می توانند با کافئین و غذاها و نوشیدنی های دیگر، مکمل آهن مایع، و داروهای دیگر، تنباکو، ترمیم های دندانی حاوی سولفید نقره، و دهانشویه های خاصی بوجود بیایند.

 

چگونه می توان ظاهر دندان هایی که لکه قهوه ای دارند را بهبود داد؟

شایع ترین علت بروز لکه های قهوه ای رنگ روی دندان ها کشیدن سیگار و مصرف مداوم قهوه، و نوشابه های حاوی رنگ های کاراملی است. گرچه محصولات سفید کننده OTC بهبودهایی بوجود می آورند، اما درمان های تخصصی سفید کردن دندان ها بهترین نتایج را ارائه می دهند. بر خلاف درمان های OTC که ظرف چند روز یا چند هفته اثر آنها از بین می روند، درمان های تخصصی سفید کردن دندان ها می تواند چندین سال دوام داشته باشد. البته، اگر به کشیدن سیگار، یا مصرف غذاهایی که منجر به تغییر رنگ دندان ها می شوند، نتایج می توانند به سرعت از بین بروند. لکه های قهوه ای رنگ داخلی نیز زمانی بوجود می آیند که داروهای خاصی، مانند تتراسایکلین، در طول دوران بارداری یا اوایل دوران کودکی مصرف شوند. علاوه بر این، آنها پی از قرار گرفتن دندان ها در نعرض مقادیر بالای فلوراید نیز اتفاق می افتند.

 

علل بروز لکه های سفید رنگ روی دندان ها

لکه های سفید رنگپ کوچک یا مناطق به ظاهر یخ زده روی سطوح دندان ها، اغلب نشان دهنده مراحل اولیه پوسیدگی دندان ها هستند. ظاهر نقش دار و مات در نتیجه دمینرالیزیشن demineralization مینای دندان ها بوجود می آید که زمانی اتفاق می افتد که اسیدهای موجود در پلاک ها و غذاها و نوشیدنی هایی که به مصرف می کنید به تدریج موجب از بین رفتن مینای دندان می شود. نه تنها روی این قسمت های زبر سطوح دندان ها پلاک انباشته می شود و به راحتی موجب پوسیدگی دندان ها می شوند، بلکه لکه هایی انباشته می شوند که در نتیجه غذاها و نوشیدنی های مصرفی بوجود می آیند. لکه های سفید رنگ می توانند در نتیجه قرار گرفتن زیاد در معرض فلوراید، در طول رشد دندان ها بوجود بیایند.

 

چرا دندان ها خاکستری می شوند؟

تروماهای دندانی شایع ترین دلیل خاکستری شدن دندان ها هستند. مانند سیاه یا تیره شدن زانو پس از زمین خوردن، دندان ها نیز پس از حادثه می توانند تغییر رنگ داشته باشند. دندانی که پس از حادثه خاکستری می شود، حاکی از این است که به اندازه کافی جریان خون دریافت نمی کند. در برخی موارد، دندان به صورت خود به خود بهبود پبدا مب کند؛ با این حال، معمولاً دندان با همن رنگ متفاوت باقی می ماند یا حتی ممکن است از دست برود. بسته به نوع آسیب، درمان می تواند شامل درمان ریشه (عصب کشی) برای تخلیه بافت مرده و بلیچینگ یا ترمیم های زیبایی برای بهبود رنگ دندان ها باشد.

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

 

کبودی دندان چیست؟

دندان زمانی کبود می شود که بافت های همبندی که دندان را حمایت می کنند حساس و ملتهب می شوندو بر خلاف دردی که عموماً با عفونت همراه است، درد همراه با کبود شدگی دندان اغلب سریع و موضعی و به یک دندان خاص محدود می شود. این می تواند در نتیجه ساییدن و فشردن دندان ها روی یکدیگر، عفونت، اقدامات دندانپزشکی، گاز زدن روی غذاهای سفت، یا تروما بوجود بیاید. علائم و نشانه های کبودی دندان عبارتند از طولانی شدن حساسیت، خونریزی از لثه ها، قرمزی، حساسیت، و التهاب. در صورت تجربه کردن هر گونه درد طولانی مدتی، باید به دندانپزشک مراجعه نمایید.

 

بهترین درمان کبودی دندان

درمان دندان های کبود شده عموماً شامل استراحت کردن دندانی است که تحت تأثیر قرار گرفته است. این می تواند شامل خوردن غذاهای نرم باشد تا زمانی که درد کاهش می یابد یا استفاده از محافظ دندان برای پیشگیری از ساییده شدن دندان ها روی یکدیگر. اگر با جویدن غذا، فشار روی دندان ها ادامه پیدا کند، درد می تواند وخیم تر شود. علاوه بر این، دندانپزشک می تواند استفاده از داروهای OTC برای کاهش درد و التهاب را توصیه نماید.

 

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

چه نوع ضربه و آسیبی موجب ایجاد لکه روی دندان ها می شوند؟

تروماهای دندانی به هر گونه آسیبی اشاره دارند که به دندان ها، لثه ها، و بافت های اطراف وارد می شود. این نوع آسیب ها اغلب طی زمین خوردن بروز می یابند، یا تصادف با وسایل نقلیه، یا اختلافات جسمی. هر گونه حادثه ای که روی انسجام دندان ها و بافت های اطراف آنها تأثیر بگذارد می تواند منجر به تغییر رنگ دندان ها شود. شایع ترین حوادث دندانی عبارتند از:

·        لب پر شدن یا شکستن دندان ها

·        بالا آمدن دندان ها داخل حفره یا لق شدن آنها

·        خارج شدن دندان ها از دهان یا از دست رفتن آنها

·        شکستن ریشه دندان

بهترین راه برای پیشگیری از تغییر رنگ دندان ها در نتیجه تروما انجام اقدامات پیشگیرانه امنیتی است. از جمله استفاده از محافظ دندان هنگام انجام فعالیت های خطرناک. در صورت تجربه کردن هر یک از حوادث صورت، باید هر چه سریعتر به دندانپزشک مراجعه کنید.

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

تغییر رنگ دندان پس از آسیب و حادثه

آیا پس از درمان ریشه هم رنگ دندان ها تغییر می کند؟

برخی از افراد، اما نه همه آنها، پس از درمان ریشه، لک شدن یا تغییر رنگ دندان ها را تجربه می کنند. دلایل مختلفی وجود دارند که ممکن است این اتفاق رخ دهد:

·        لک شدن دندان ها پس از درمان ریشه، اغلب زمانی رخ می دهد که مقداری از بافت پالپ داخل دندان باقی می ماند. این بافت به تدریج شروع به تجزیه شدن و تغییر دادن رنگ دندان می کند.

·        تغییر رنگ دندان ها می تواند در نتیجه مصرف داروهایی باشد که برای درمان عفونت داخل کانال های ریشه دندان استفاده می شوند.

·        تغییر رنگ دندان زمانی می تواند اتفاق بیفتد که مقداری از موادی که برای پر کردن کانال های ریشه دندان استفاده می شوند داخل تاج دندان باقی مانده باشند.

رایج ترین درمان های این نوع تغییر رنگ دندان ها شامل بلیچینگ داخلی، روکش کردن دندان ها، و استفاده از ونیرها می باشد.

 کیست دهان چیست؟

کیست ها حفره های پاتولوژیکی پوشیده شده با بافت و مملو از مایع هستند. آنها می توانند هم داخل فک و هم داخل بافت نرم (دهان و گونه) رشد کنند و بزرگ شوند. کیست های دندانی به عنوان واکنش ارگانیزم های بدن به عفونت مداومی عمل می کنند که از درون پالپ دندانی عفونی می آید. کیست ها می توانند اطراف تاج های دندان هایی که هنوز بیرون نیامده اند، و طی یک حادثه، بیرون بیایند.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

در صورت وجود چندین دندان عفونی، کیست می تواند روی هر یک از آنها بروز یابد. افرادی که بهداشت دهانی خوبی ندارند، احتمال بروز کیست در آنها بالاتر است.

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

علائم بروز کیست های دندانی کدامند؟

اغلب، کیست های دندانی هیچ علامتی ندارند تا زمانی که کیست به یک اندازه خاص برسد یا به موقعیت عفونت حاد برسد. علائم کیست های دندانی عبارتند از: تغییر رنگ دندان، برآمدگی سفت روی استخوان بالای دندان، درد، تورم، قرمزی دندان، فیستول ریشه دندان، ترشحات بینی.

پیامدهای رشد کیست داخل دهان

تحلیل استخوان پیرامون، آسیب به دندان های مجاور، عفونت مزمنی که می تواند منجر به تورم صورت و بروز درد شود. بعلاوه، کیست ها می توانند سینوس ها و بینی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.

درمان کیست های دندانی

تنها راه درمان کیست های دندانی جراحی است. آنها را باید به طور کامل از استخوان خارج نمود و این تنها راه است. در صورتی که کیست منطقه بزرگی از ریشه دندان را تحت تأثیر قرار داده باشد، دندان باید کشیده شود و کیست به روش جراحی تخلیه شود. این فرایند تحت بی حسی موضعی انجام می شود.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

سیستکتومی چیست؟

سیستکتومی بهترین درمان برای کیست است. کیست، حفره ای داخل بافت است که پوست نازکی روی آن را فرا گرفته است که معمولا با مایعی مملو از چرک پر شده است. سیستکتومی به معنای باز کردن کیست است که از طریق آن محتویات کیست تخلیه می شود.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

در این تصویر یک نمونه کیست را مشاهده می کنید که باعث تورم فک شده است و کیست فولیکولار نامیده می شود. این کیست آنقدر بزرگ شده است که اگر برداشته نشود می تواند موجب شکسته شدن فک پایین شود. اندازه کیست می تواند از بیرون قابل مشاهده باشد و موجب تغییر شکل بافت شود.

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

سیستکتومی چگونه انجام می شود؟

سیستکتومی به معنای تخلیه کیست است. برای انجام سیستکتومی ابتدا یک سوراخ روی کیست ایجاد می شود و یک لوله داخل آن تعبیه می شود که با بیرون در ارتباط است و به داخل حفره دهان راه دارد. از این طریق با تخلیه محتویات کیست، اندازه آن طی یک ماه کوچک و کوچکتر می شود . مانند بادکنکی که هوای آن رفته رفته تخلیه می شود. در این تصویر تخلیه کیست را مشاهده می کنید که قبلا باز شده است. این مجرا از طریق کار گذاری یک لوله پلاستیکی ایجاد شده است.

خط سیاهی که مشاهده می کنید بخیه هایی هستند که برای ثابت نگه داشتن لوله استفاده شده اند و پس از تخلیه کیست برداشته خواهند شد. این لوله آنقدر در جای خود باقی می ماند تا کیست تخلیه شود.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

سیستکتومی، علاوه بر کیست های بزرگ، برای اوقاتی توصیه می شود که ساختارهای آناتومیک مهم با برداشت کیست آسیب ببینند. در واقع سیستکتومی برای کاهش حجم کیست انجام می شود تا به تدریج از ساختارهای  آناتومیک دور شود تا جایی که برداشت کیست امکان پذیر شود.

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

سیستکتومی با چه خطراتی می تواند همراه باشد؟

برداشت کیست های بزرگ، عموما با خطراتی مانند طولانی شدن روند بهبود زخم مواجه هستند. زیرا آسیب های بزرگ به استخوان معمولا در نتیجه برداشت کیست بوجود می آیند.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

بلافاصله پس از جراحی، آسیب به استخوان منجر به خونریزی شدید می شود. پس از خشک شدن خون، لخته خون تشکیل می شود و به تدریج از حجم آن کاسته می شود. یک لخته خون بزرگ، پر دردسرتر از یک اسکار کوچک است. بنابراین، استخوان خود را وادار می سازد که با دیواره های زخم هیچ تماسی نداشته باشد. در نتیجه برای عروق خونی داخل زخم امکان خونرسانی وجود ندارد، در نتیجه لخته خون تغذیه نمی شود و اکسیژن و مواد مغذی و در نهایت سلول های استخوان به آن نمی رسند، در واقع شرایط ضروری برای بازسازی استخوان فراهم نمی شوند.

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

مدتی بعد، خون لخته شده فاسد می شود و چرک تشکیل می شود و احتمالا منجر به عفونی شدن زخم می شود. برای جلو گیری از بروز این مشکلات باید بتوان خون لخته شده را حفظ کرد تا مشکلات آن را کاهش داد. از جمله، با پر کردن استخوان با گرانولا یا مواد جایگزین استخوان که در این تصویر مشاهده می شوند.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

از این طریق می توان از انقباض لخته خون جلوگیری نمود و عروق خونی می توانند روی دیواره ها رشد کنند و تولید مجدد استخوان مجددا صورت خواهد گرفت. تنها جایگزین ممکن برای سیستکتومی، برداشت فوری کیست یا همان آیسیکتومی است. در صورتی که کیست درمان نشده باقی بماند، به مرور زمان روی فک یا اطراف صورت بر آمده خواهد شد و به تدریج موجب بروز مشکلات پیچیده تری خواهد شد.

 

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

در صورت مجرب نبودن دندانپزشک، بروز خطر حین انجام سیستکتومی اجتناب ناپذیر است که انجام اقدامات دیگر نیز ضرورت پیدا خواهند کرد. برخی اقدامات دیگر حتی می توانند زندگی فرد را به خطر بیندازند.

از جمله مشکلات خاصی که با سیستکتومی همراه هستند عبارت است از:

  • آسیب به ساختارهای مجاور کیست، از قبیل اعصاب، گونه ها، عروق خونی، ریشه دندان و عفونی شدن مجرا همراه با پیامد های دیگر.
  • انجام نادرست سیستکتومی روی توده های بدخیمی که تنها باید برداشته شوند.
  • عفونت کیست در نتیجه دستکاری
  • در مورد کیست های عمیق یا کیست های دارای چند حفره، سوراخ کردن نادرست کیست می تواند منجر به بزرگتر شدن آن شود.

 

کیست دهان و فک و سیستکتومی

کیست دهان و فک و سیستکتومی

 

 

  • انسداد احتمالی حین تخلیه که منجر به لزوم انجام جراحی دوم می شود.
  • افتادن لوله ای که برای تخلیه استفاده می شود، که می تواند منجر به بهبود مجرای حفره ایجاد شده داخل کیست شود که انجام جراحی دوم ضرورت پیدا خواهد کرد.
  • خوشبختانه بواسطه پیشرفت هایی که در دهه اخیر در دنیای پزشکی و داروها صورت گرفته است، احتمال بروز چنین مشکلاتی بسیار نادر است.

 سلامت دهان، لثه ها، و دندان های شما روی سلامت عمومی بدن شما می گذارد. در واقع، دندانپزشکان معتقدند “سلامت دهان پنجره ای رو به سلامت عمومی بدن” است. اما آیا سلامت دهان یا برخی درمان های خاص دندانی م توانند روی خطر بروز سرطان ها تأثیر داشته باشند؟

برخی افراد معتقدند که بین درمان ریشه (عصب کشی دندان) و سرطان سینه، و نیز دیگر اشکال سرطان ارتباط وجود دارد. با این حال، هیچ شواهد علمی وجود ندارد که تأیید کنند درمان های ریشه موجب بروز سرطان شده باشند. اگر دندانپزشک شما درمان ریشه را برای شما توصیه کرده است، به این علت است که معتقد است این درمان بهترین گزینه برای حفظ دندان و بهبود سلامت دهان است.

اگر عمیق تر به افسانه درمان ریشه و سرطان بپردازیم و راجع به برخی ادعاهای غلط مربوط به درمان ریشه اطلاعات بیشتری کسب کنیم، با اطمینان و اعتماد بیشتری وارد این فرایند خواهیم شد.

آیا درمان ریشه می تواند منجر به بروز سرطان شود؟

آیا درمان ریشه می تواند منجر به بروز سرطان شود؟

عصب کشی و سرطان سینه: افسانه چگونه شکل گرفت؟

ممکن است شما نیز این ادعاها را شنیده باشید که درصد بالایی از بیمارانی که سرطان سینه داشته اند درمان ریشه انجام داده اند. انجمن اندودنتیست های آمریکا (AAE) با اشاره به این موضوع که این ارقام و آمارها از مطالعه معتبر و تأیید شده ای منشاء نمی گیرند و اینکه هیچ شواهدی برای حمایت ادعای ارتباط بین درمان ریشه و سرطان وجود ندارد، این افسانه را بی ارزش می کند.

این باور که درمان ریشه به سرطان سینه یا دیگر اشکال سرطان مربوط می شود به مباحثه ای بر می گردد که در اوایل دهه ۱۹۰۰ میلادی وجود داشت و ریشه در موضوعی دارد که بر اساس AAE تحت عنوان “تئوری عفونت کانونی focal infection theory” شناخته می شود. این تئوری مدعی است که باکتری های به جا مانده در دهان پس از درمان ریشه (عصب کشی) می توانند به دیگر قسمت های بدن منتقل شوند و به پیشرفت سرطان و بیماری های دیگر مربوط شوند.

AAE در ادامه توضیح می دهد که در دهه های اخیر مطالعات متعددی انجام شده اند که نشان می دهند درمان های ریشه فرایندهای بی خطری هستند. بعلاوه، مرور مطالعات انجام شده در خصوص تئوری عفونت کانونی نشان داده است که در بسیاری از این مطالعات از گروه کنترل و دیگر ملزومات استاندارد مطالعات علمی جدید استفاده نشده است.

 

آیا درمان ریشه می تواند منجر به بروز سرطان شود؟

آیا درمان ریشه می تواند منجر به بروز سرطان شود؟

چرا تئوری عفونت کانونی نادرست است؟

تئوری عفونت کانونی در سال ۱۹۲۲ توسط دندانپزشکی به نام وستون پرایس (Weston Price) ابداع شد. این موضوع به یک قرن پیش بر می گردد. علم واقعی که پشت درمان های ریشه و تکنیک های مورد استفاده برای درمان پریودنتیت های آپیکال وجود دارد تا سال ۱۹۶۵ گسترش نیافته بودند، ۴۵ سال پس از آن تئوری عفونت کانونی منشر شد. ۱) از آنجا که ۱۰۰ سال پیش علل پریودنتیت های آپیکال ناشناخته بودند، درمان های ریشه (عصب کشی ها) فوق العاده متغیر بودند و هیچ قانون و پروتکل خاصی برای آنها منتشر نشده بود، و درمان های ریشه ای که آن زمان انجام می شدند با درمان های ریشه ای که امروزه انجام می شوند قابل قیاس نیستند.

مفاهیم جدید اندودانتیکس که دندانپزشک ها امروزه اجراء می کنند- از جمله ضد عفونی کردن، دارو درمانی، و عفونت زدایی میکروسکوپی- ۱۰ سال پیش انجام نمی شدند. از آنجا که مطالعات انجام شده توسط دکتر پرایس فاقد گروه کنترل بودند، تئوری عفونت کانونی بی پایه و اساس بود، مشخص شد متعصبانه بوده است، و روی هم رفته طرح آزمایش ضعیفی داشته است. ۲) با این حال، حتی در صورتی که هنوز این تئوری ۱۰۰ ساله را باور دارید، تکنیک های درمان ریشه (عصب کشی) که در در عصر جدید انجام می شوند همان باکتری هایی که در عصب کشی های ۱۰۰ سال پیش در دندان باقی می ماندند را در دندان به جا نخواهند گذاشت.

علت و معلول

تعریف علت و معلول، رابطه بین حوادث و پیامدها است، جایی که یکی نتیجه دیگری است. این ترکیبی از کنش و واکنش است. از سوی دیگر، به عنوان ارتباط دو طرفه بین دو یا چند چیز تعریف می شود. متغیر مداخله گر (مخدوش کننده) confounding variable به عنوان متغیر اضافی تعریف می شود که در این مطالعات محاسبه نشده بودند، در حالی که می توانند آزمایش را خراب کنند و وقتی هیچ متغیر مداخله گری وجود نداشته باشد، نشان دهنده همبستگی در نتایج تحقیق است.

ارتباط سیستمی دهانی

ارتباط سیستمی دهانی فرایندی تصور می شود که در آن دهان از بدن جدا تصور نمی شود بلکه ذاتاً با آن مرتبط است. اغلب حفره دهان پنجره ای به داخل دهان نامیده می شود، زیرا بسیاری از مشکلات سیستمیک، خود را در دهان نشان می دهند. التهاب مزمن بافت های داخل دهان، مخصوصاً بیماری های پریودنتال به مشکلات سیستمیکی مانند دیابت، بیماری های قلبی عروقی، بیماری های تنفسی، بیماری آلزایمر، وزن اندک نوزادان حین تولد، سرطان پانکراتیک، و آرتروز ارتباط داده شده اند.

بسیاری از مطالعات مزایای درمان التهابات داخل دهان به عنوان راهی برای درمان بیماری های سیستمیک را مخورد تأیید قرار داده اند. مطالعه ای که اخیراً انجام شده است نشان می دهد چگونه درمان غیر جراحی بیماری های پریودنتال موجب پایین آمدن سطوح HbA1c در افرادی مبتلا به پیش دیابت می شود. این تنها یکی از نمونه هایی است که نشان می دهد چگونه درمان های دندانی می توانند موجب پایین آمدن سایتوکاین های التهابی  inflammatory cytokines شوند و تصور می شود روی بیماری های سیستمیک تأثیر داشته باشند. از سوی دیگر، گزارشات زیادی هم وجود دارند که حاکی از تأثیرات منفی و معکوس بیماری های دندانی درمان نشده، مخصوصاً عفونت های آبسه مزمن هستند.

چرا درمان ریشه ضروری است؟

هر روزه شاهد مراجعه افراد بسیار زیادی هستیم که با مشکلات دندانی به مطب دندانپزشک ها یا متخصصان درمان ریشه (اندودنتیست ها) مراجعه می کنند. عواملی که منجر به پوسیدگی دندان می شوند عبارتند از مسواک نزدن، نکشیدن نخ دندان، نداشتن تغذیه مناسب، ترکیبات بزاق و ژنتیک. پوسیدگی دندان منجر به عفونت آن می شود. عفونت پالپ دندان موجب التهاب، و در نهایت نکروز (مرگ) بافت هایی می شود که عموماً تحت درمان هایی مانند پالپکتومی و درمان ریشه (عصب کشی) قرار می گیرند.

وقتی پوسیدگی یا عفونت به فضای عصب دندان های دائمی- که تحت عنوان پالپ دندان شناخته می شود- افراد بزرگسال نفوذ می کند درمان ریشه (عصب کشی) بهترین گزینه ممکن است. دندانپزشک عصب و پالپ دندان را تخلیه می کند، و پس از پاکسازی، آن را سیل (مهر و موم) می کند. اما وقتی همین مشکل برای دندان های کودکان یا افراد جوان تر پیش می آید، درمان ریشه پیچیده تر می شود، زیرا ممکن است کانال ریشه به طور کامل شکل نگرفته باشد. ممکن است دندانپزشک تصمیم بگیرد کانال ریشه را پاکسازی و پر کند، یا دندان را بکشد و صبر کند تا دندان دائم بیرون بیاید، و اگر بیمار بزرگتر است، یک ایمپلنت جایگزین دندان کشیده شده کند.

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

 

پالپ دندان مجموعه پیچیده ای از بافت ها، عروق خونی و اعصاب است. در صورتی که این حفره آلوده به باکتری شود، بافت آن از بین می رود. در طول فرایند درمان ریشه، دندانپزشک بافت های آلوده را تخلیه می کند و جای آنها را با مواد مصنوعی پر می کند، زیرا نمی توان این فضا را باز گذاشت تا باکتری ها به رشد خود داخل آن ادامه دهند. با این وجود، دندان هایی که تحت درمان ریشه قرار گرفته اند دیگر زنده محسوب نمی شوند و شکننده تر هستند.

سلول بنیادی راهی برای احیاء دندان

پیشرفت هایی که در زمینه طب احیاء کننده و مهندسی بافت ها در کنار معرفی منابع جدید سلول های بنیادی صورت گرفته منجر به این ادعا شده است که احتمال بازسازی و احیاء بافت های پالپ وجود دارد. بسته به سن کودک، دندان دائمی بیرون خواهد آمد اما رشد کامل ریشه آن ممکن است چند سال طول بکشد. برخی محققان معتقدند به جای کشیدن دندان یا درمان ریشه، برای دندان های دائمی نابالغ و حتی دندان های بالغ می توان از سلول های بنیادی گرفته شده از عمق ریشه دندان- جایی که تحت عنوان پاپیلای آپیکال نامیده می شود- استفاده کرد تا به بازسازی بافت های آسیب دیده کمک کنند و از این طریق تشکیل ریشه تحریک شود.

از آنجا که آنها به نوعی چارچوب برای سلول ها نیاز دارند، این چارچوب را با استفاده از فیبرهای پلیمری طراحی و تولید کرده اند که با پروتئینی به نام “فاکتور رشد اندوتلیال عروقی” (vascular endothelial growth factor: VEGF) بارور یا اشباع شده است، که رشد عروق خونی جدید را تحریک می کند که به تولید مجدد بافت ها و پالپ کمک می کند. این سلول های بنیادی پاپیلای آپیکال می توانند به هر نوع بافتی، از جمله بافت های ریشه و پالپ تبدیل شوند. پس از تخلیه بافت پوسیده از داخل دندان و پاکسازی کانال ریشه، باید حفره را با سلول های بنیادی و چارچوب VEGF پر کرد، که موجب تولید مجدد بافت پالپ خواهد شد.

 

 

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

 

سلول های بنیادی را می توان از دندان مولر سوم یا همان دندان عقلی که کشیده شده است استخراج کرد. برای این منظور تیم آزمایشگاه باید سلول های چسبیده به انتهای ریشه دندان را جمع آوری کنند، سلول های بنیادی را ایزوله کنند و سپس از آنها در دندان های پوسیده استفاده کنند. علاوه بر دندان عقل، همه دندان های شیری که می افتند، و نیز مغز استخوان و منابع دیگر در بدن می توانند منبع سلول های بنیادی باشند. این سلول ها را یا می توان از خود فرد گرفت یا از سلول های بنیادی افراد اهداء کننده که در بانک سلول های بنیادی هستند استفاده کرد.

فواید درمان دندان با سلول های بنیادی

درمان با سلول های بنیادی می تواند شما را از فرایند درمان ریشه بی نیاز کند، فرایندی که در آن دندانپزشک تا عمق داخلی حفره ریشه دندان را تخلیه می کند و با پر کردن آن با مواد مصنوعی مانع عفونت مجدد آن می شود. با احیاء دندان با سلول های بنیادی دیگر نیاز نیست چند مرتبه به دندانپزشک مراجعه کنید یا حتی نگران شکست درمان ریشه و نیاز دندان به درمان مجدد باشید. با این درمان مطمئن خواهید بود دندان شما مانند دندان های طبیعی تا پایان عمر با شما همراه خواهد بود.

در صورتی که این درمان موفقیت آمیز باشد، می توانیم شاهد کاهش چشمگیر نیاز به دنچر، پروتزهای مصنوعی، و ایمپلنت های دندانی باشیم. به طور کلی، از دست رفتن دندان تا حد زیادی کاهش خواهد یافت.

 

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

سلول های بنیادی و درمان ریشه دندان

 

تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده اند در مرحله آزمایشگاهی و پیش بالینی هستند اما نتایج آنها امیدوار کننده هستند. از آنجا که نتایج استفاده از سلول های بنیادی برای درمان های دندانی در انسان ها ثابت نشده اند، این تحقیقات تنها روی موش ها انجام می شوند. نتایج این تحقیقات نشان داده اند که بافت ها و عروق خونی از موش به داخل ریشه می روند و فضای خالی را پر می کنند، که دقیقاً شبیه بافت پالپ اصلی دندان هستند. به محضی که استفاده از سلول های بنیادی با این هدف اثبات شود، تحقیقات روی نمونه های انسانی آغاز خواهد شد.

موفقیت هر درمان اندودانتیک به پاکسازی شیمیایی و مکانیکی کانال ریشه عفونی بستگی دارد. این کار به دانش دندانپزشک از آناتومی کانال و توانایی وی در شناسایی هر گونه انحراف در آن بستگی دارد. مطالعات حاکی از این هستند که میکرو ارگانیسم هایی که در سیستم کانال ریشه هستند در کانال اصلی، شاخه های کانال، کانال های فرعی یا جانبی، و حتی توبول های دندانی مستقر هستند. بنابراین، پاکسازی بهینه تنها در صورتی می تواند انجام شود که پزشک قادر باشد وجود کانال های اضافی را قبل از درمان یا در طول آن شناسایی نماید.

در حال حاضر تنها روشی که قبل از جراحی ریشه برای ارزیابی ریشه، آناتومی کانال ریشه و منطقه پری رادیکولار وجود دارد رادیوگراف های دندانی هستند. خواه این رادیوگراف ها به صورت داخل دهانی (پری آپیکال) یا خارج دهانی (توموگرام پانورامیک دندانی یا توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی، CBCT) انجام شوند، شکستگی ها، نقص های تحلیل یا خطاهای مربوط به روش کار نیز می توانند از طریق این روش شناسایی شوند. بررسی دقیق تصاویر رادیوگرافی حائز اهمیت است، زیرا می تواند پیچیدگی های درمان، و نیز دشواری های احتمالی را نشان دهد.

 

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

رادیوگرافی CBCT

استفاده از CBCT به طور گسترده ای مورد بررسی قرار گرفته است و مستندات زیادی برای تأیید مزایای آن وجود دارند. هر چند مزایای آنها برای تشخیص در طول درمان اندودانتیک را نمی توان انکار کرد، اما انجمن اندودنتیست های آمریکا و آکادمی رادیوگرافی دهانی و ماگزیلوفیشیال آمریکا به اتفاق در سال ۲۰۱۱ بیانیه ای صادر کردند که در آن ابراز داشته بودند که حجم محدود آن به حجم گسترده آن ارجحیت دارد و نیز اینکه این تکنیک تصویر برداری نباید برای تشخیص های اندودانتیک یا برای اهداف آزمایشی به صورت روتین استفاده شود. بعلاوه، دندانپزشک باید تأیید نماید که استفاده از CBCT برای بیمار مفید است و نیز اینکه مزایای آن بیشتر از خطرات آن هستند.

 

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

رادیوگراف های داخل دهانی

رادیوگراف های داخل دهانی، از قبیل رادیوگراف های پری آپیکال مرسوم و دیجیتالی، هنوز هم به صورت روتین به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای تحقیقی در طول بررسی های اندودانتیک و مراحل تشخیص استفاده می شوند. هر چند محدودیت های اندکی وجود دارد، اما تصویر رادیوگرافی پری آپیکال پردازش شده ای که به درستی گرفته شده باشد می تواند اطلاعات و شواهد کافی برای کمک به تشخیص ارائه دهد. یک رادیوگرافی پری آپیکال قابل قبول باید کنتراست کافی داشته باشد و هیچ خطای پردازشی نداشته باشد و حداقل ۳ میلی متر از منطقه پری آپیکال اطراف آن را شامل شود تا بررسی درست و صحیح دندان مورد نظر و منطقه اطراف آن را ممکن سازد.

تصاویر رادیوگرافی پری آپیکال اضافی از زوایای مختلف (۱۰- ۳۰ درجه عمودی و افقی) را می توان برای تعیین محل ضایعه پری رادیکولار یا هر گونه نقص تحلیلی موجود در ریشه و سطح آن (داخلی یا خارجی) گرفت. یکی از مطالعاتی که در این زمینه انجام شده نشان داده است که میزان صحت و درستی تشخیص وجود کانال های دو قلو با استفاده از رادیوگراف های پری آپیکال یا با جابجایی افقی زاویه، افزایش یافته است. در نتیجه گیری مطالعه دیگر آمده است که ضایعات پری آپیکال را با یک رادیوگرافی زاویه دار بهتر می توان مشخص نمود. با این حال، درجه زاویه نباید خیلی زیاد باشد، زیرا منجر به همپوشانی تصویر یا تغییر در اندازه تصویر خواهد شد، در نتیجه کیفیت تشخیصی چنین رادیوگراف هایی را کاهش می دهد.

ممکن است استفاده از رادیوگراف های پری آپیکال که از زوایای مختلف گرفته شده اند برای تشخیص تعداد ریشه ها و کانال های ریشه ها ضروری باشد، مخصوصاً در دندان های پرمولر و مولر. مطالعات متعددی نشان می دهند که رادیوگراف هایی که از زاویه افقی ۳۰ درجه گرفته می شوند می توانند توانایی تعیین نوع کانال در دندان های پرمولر را افزایش دهند. رادیوگراف های پری آپیکال را می توان با استفاده از تکنیک های زاویه موازی و نیمساز گرفت.

 

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

تصاویر رادیوگرافی و درمان ریشه

رادیوگراف های دندانی

رادیوگراف های دندانی برای بررسی تاج، حفره پالپ، ریشه ها، و محدوده پری رادیکولار هر دندان لازم هستند. دندانپزشک، قبل از تمر کز روی دندان مورد نظر، باید بررسی دقیق کل تصویر رادیوگرافی (دندان های مجاور و بافت های اطراف آن) را انجام دهد. وی قبل از بررسی باید اطمینان حاصل نماید که رادیوگراف به درستی تهیه و چاپ شده است. این کار برای پیشگیری از تشخیص و تعبیر نادرست رادیوگراف انجام می شود. استفاده از یک ابزار که کار بزرگنمایی را انجام می دهد، مانند ذره بین، می تواند به بررسی جزئیات تصویر رادیوگرافی کمک کند.

موقعیت ترمیم دندان و وجود ضایعه پوسیده یا مشکلات پری آپیکال روی هر دندانی باید شناسایی و ثبت، و در طرح درمان وارد شوند. هنگام ارزیابی تصویر رادیوگرافی دندان مورد نظر، دندانپزشک باید از تاج شروع کند و به سمت ریشه و منطقه پری رادیکولار آن حرکت نماید. همه یافته ها باید به صورت مکتوب درآیند و هنگام تصمیم گیری برای گزینه های درمان مد نظر قرار گیرند.

رادیوگراف های پری آپیکال باید دارای کمترین میزان تحریف و بزرگ نمایی باشند، زیرا هر گونه کشیدگی (دراز شدگی) یا کوتاه شدگی منجر به اندازه گیری نادرست ارتفاع کانال ریشه خواهند شد. بررسی دقیق ریشه برای شناسایی هر گونه انحراف در ریشه، که ممکن است وجود داشته باشند، یا ریشه ها و کانال های اضافی، ضروری است زیرا می توانند فرایند درمان را دشوار سازند.

از آنجا که درمان اندودانتیک شامل درمان کانال ریشه است، که با چشم غیر مصلح قابل مشاهده نیست، رادیوگرافی به تشخیص اینکه دندان به درمان نیاز دارد یا درمان به صورت موفقیت آمیز انجام شده است، کمک می کند.

هرچند برخی فرایندهای درمان ریشه (عصب کشی) طی یک جلسه تکمیل می شوند، اما معمولاً تکمیل آن بیش از یک جلسه زمان نیاز دارد.

مراقبت های پس از نخستین مرحله درمان ریشه

بیشترین سؤالی که از دندانپزشک ها و متخصصان درمان ریشه (اندودنتیست) پرسیده می شود شاید این باشد که: آیا درمان ریشه درد دارد؟ پاسخی که شاید موجب تعجب شما شود این است که خیر، این درمان درد ندارد. عصب کشی یا درمان ریشه برای کاهش و تسکین درد انجام می شود (هرچند ممکن است این فرایند برای درمان دندان هایی لازم باشد که هیچ دردی ایجاد نمی کنند)، و درد پس از درمان ریشه چندان شایع و زیاد نیست.

پس از اتمام فرایند درمان ریشه می توانید به منزل بروید، اما پیش از آن، برای کنترل و مدیریت درد و نحوه مراقبت از دندان ها در طول دوره بهبود پس از درمان و پس از مراجعات بعدی، اندودنتیست دستورالعمل هایی به شما خواهد داد. اگر دندان شما به طور موقت پر شده یا روکش موقت روی آن قرار گرفته است، راهنمای زیر برای مراقبت از این دندان ها اهمیت فراوان دارد.

 

مراقبت های بعد از درمان ریشه

مراقبت های بعد از درمان ریشه

با از بین رفتن اثر داروهایی که برای بی حس کردن دهان طی فرایند درمان ریشه (عصب کشی) استفاده می شوند، ممکن است به مدت چند روز، تا زمانی که همه بافت ها بهبود پیدا کنند، در اطراف دندان عصب کشی شده درد احساس کنید و به خاطر باز نگه داشتن دهان خود طی این فرایند، ممکن است تا مدت طولانی در فک خود درد داشته باشید.

این علائم موقت، معمولاً نسبت به داروهای مسکن OTC (داروهایی که نیاز به نسخه پزشک ندارند) خوب جواب می دهند. اما ممکن است دندانپزشک شما داروی قوی تر و نیز داروهای مخدر که مسکن هستند تجویز کند. مهم است که دستورالعمل های مصرف داروها را با دقت دنبال کنید، زیرا داروهای مخدر می توانند موجب خواب آلودگی شما شوند، به همین دلیل پس از مصرف آنها باید حین رانندگی یا کار با ماشین آلات خطرناک مراقب باشید.

  • در صورتی که برای شما بی حس کننده تزریق شده باشد، پس از درمان حتماً متوجه خواهید شد که علائم درد شما رو به کاهش هستند. اما قبل از آنکه با خوردن یک تکه بزرگ گوشت جشن بگیرید به خاطر داشته باشید که به مدت چند ساعت، تا زمانی که اثر این داروها از بین نرفته است، باید از خوردن بپرهیزید. ممکن است داخل گونه خود را گاز بگیرید یا اینکه ناخواسته به داخل دهان خود آسیب بزنید.
  • ظرف یک ساعت دندان با مواد خاصی به طور موقت پر می شود. مراقب باشید به ترمیم موقت روی دندان آسیب نزنید. 
مراقبت های بعد از درمان ریشه

مراقبت های بعد از درمان ریشه

 

  • داروهای تجویزی خود، مانند آنتی بیوتیک ها را به موقع و رأس ساعت مصرف کنید تا از تأثیرگذار بودن آنها طمینان حاصل کنید.
  • پس از اتمام درمان ریشه در جلسه اول، روی دندان به طور موقت پر می شود تا از دندان محافظت کند. برای جویدن غذاهای سفت از دندانی که درمان ریشه روی آن صورت گرفته است استفاده نکنید زیرا این کار می تواند موجب بروز درد و ناراحتی، شکستن دندان، یا شکستن پر شدگی دندان شود. تا زمانی که دندانپزشک ترمیم دائمی و نهایی را روی دندان قرا دهد، باید حین خوردن غذا با دندان هایی که تحت درمان قرار گرفته اند مراقب باشید. ساییدگی یا شکستن و جدا شدن بخشی از پر شدگی دندان کاملاً عادی است (و البته هیچ مشکلی ندارد). اگر همه پر شدگی دندان کنده شد، باید به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • از وارد آوردن فشار غیر ضروری یا لمس کردن دندان عصب کشی شده با زبان، انگشت یا هر شیء دیگری خودداری کنید. این کار می تواند موجب طولانی شدن حساسیت دندان و درد آن شود.
  • شما هنوز هم نیاز به مسواک زدن و کشیدن نخ دندان دارید. دندان عصب کشی شده را می توانید به صورت عادی مسواک بزنید اما اگر پر شدگی موقت دندان در فضای بین دندان ها قرار گرفته باشد، باید از کشیدن نخ دندان در آن قسمت ها خودداری کنید.
  • تورمی که بوضوح قابل مشاهده باشد به هیچ عنوان نشانه خوبی نیست. اگر با این مشکل مواجه شدید با دندانپزشک خود تماس بگیرید. ممکن است عفونت پس از درمان ریشه برای شما بوجود آمده باشد. تورم، خارش و کهیر نیز می توانند بواسطه واکنش آلرژیک به داروی بی حس کننده یا دیگر داروها بروز پیدا کرده باشند.

مراقبت پس از آخرین مراجعه به دندانپزشک

  • طی چند روز پس از تکمیل درمان ریشه اگر احساس ناراحتی می کنید به دندانپزشک مراجعه کنید تا ظرف ۲ تا ۴ هفته ی بعد، ترمیم نهایی را روی دندان ها قرار دهد.
  • داشتن دندان ترمیم شده با روکش یا پر شدگی دائم، موفقیت درمان ریشه برای مدت زمان طولانی پس از آن را افزایش می دهد زیرا مانع نفوذ باکتری به داخل دندان یا شکستگی آن می شوند. عدم قرار دادن ترمیم دائم روی دندان، دلیل اصلی از دست رفتن دندان پس از درمان ریشه است.
  • پس از قرار گرفتن ترمیم دائم در جای خود، با انجام با دقت مراقبت های روزانه مانند مسواک زدن و کشیدن نخ دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک و پاکسازی دندان ها، بایستی از دندان مراقبت کنید.
  • درمان ریشه، با حذف التهاب و عفونت از فضای داخل کانال ریشه دندان می تواند ریشه(های) دندان را حفظ کند. احساس ضربان در دندان پس از عصب کشی کاملاً طبیعی است. گاهی اوقات، دندانی که درمان ریشه روی آن صورت گرفته است ممکن است نسبت به دیگر دندان ها که درمان ریشه نداشته اند احساسی متفاوت داشته باشد.

فیشور سیلانت ماده ای است که شیارهای دندان ها را پوشش می دهد. با محافظت از شیارهای عمیق می توان احتمال پوسیدگی دندان از قسمت بالا را کاهش داد. این شیارها تحت عنوان “پیت” (فرو رفتگی) و “فیشور” (شکاف) شناخته می شوند. پیت ها فرورفتگی هایی کوچک روی سطح دندان ها هستند، در حالی که فیشورها شیارهایی هستند که به صورت طبیعی روی تمام سطح جونده دندان ها ایجاد می شوند. در اکثر مواقع، دندان های عقب دهان (دندان های پرمولر و مولر) دارای بیشترین شیار هستند، با این حال دندان های جلوی دهان (دندان های نیش و دندان های پیشین) نیز می توانند پیت و فیشور داشته باشند. این پیت و فیشورها می توانند عمیق یا کم عمق باشند.

 

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

 

پیت ها و فیشورهای روی سطح دندان ها مکانی ایده آل برای پنهان شدن پلاک های دندان و رسوب هستند که حاوی باکتری می باشند. معمولاً تمیز کردن این مناطق که پلاک و رسوب در آنها انباشته می شود بسیار دشوار است، زیرا اغلب فرچه های مسواک نمی توانند به عمیق ترین قسمت این شیارها برسند. در صورتی که شیارها به درستی تمیز نشوند، پوسیدگی از روی دندان آغاز خواهد شد و گاهی اوقات دندان نیاز به پر کردن خواهد داشت.

فلوراید موجود در خمیر دندان و آب آشامیدنی، ابزاری بسیار مؤثر برای محافظت دندان در برابر پوسیدگی است؛ هر چند تأثیر آن روی سطح جونده بسیار اندک است. بیشتر پوسیدگی که کودکان دبستانی با آن مواجه می شوند در این پیت و فیشورها اتفاق می افتد، به همین دلیل استفاده از یک عامل پیشگیرنده برای محافظت در برابر پوسیدگی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

 

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

تاریخچه فیشور سیلانت یا شیارپوش

در گذشته از این مواد و تکنیک ها برای بستن فیشورها استفاده می شد:

  • نیترات نقره برای ایجاد واکنش شیمیایی در سطح دندان ها، و متعاقباً برای بستن پیت و فیشورها استفاده می شده است؛
  • آمالگام برای پر کردن دندان استفاده می شده است تا از دندان در برابر پوسیدگی بیشتر در آینده محافظت نماید، هر چند این کار بسیار مخرب است و موجب تضعیف دندان ها می شود. احتمال پوسیدگی دندان زیر آمالگام در مقایسه با سیل کردن (مهر و موم کردن) آن با مواد جدیدتر اندکی بیشتر است.
  • مواد مختلفی برای فیشور سیلانت امتحان شده اند، از جمله:
  • سمان مس سیاه black copper cement، که امروزه استفاده نمی شود،
  • سیانو آکریلات cyanoacrylate (سمی است)،
  • پلی اورتان polyurethane،
  • سمان گلاس آینومر glass-ionomer cement (که امروزه نیز مورد استفاده قرار می گیرد)،
  • رزین کامپوزیت composite resin، که مانند پلاستیک است (امروزه بیشترین استفاده را دارد).

چرا سیلانت ها مورد استفاده قرار می گیرند؟

پیت و فیشور سیلانت ها به طور ویژه برای پیشگیری از سه مشکل طراحی شده اند:

  1. سیلانت ها، پیت ها و فیشورهای (فرو رفتگی و حفره های) دندان ها را با یک ماده رزینی پر می کنند؛
  2. با پر شدن پیت ها و فیشورها، باکتری ها قادر نخواهند بود به عمق شیارهای دندان نفوذ کنند و این باعث خواهد شد باکتری های “بد” کمتری در دندان وجود داشته باشند؛ احتمال بروز پوسیدگی در دندانی که روی آن فیشور سیلانت قرار گرفته است، ۲۲ مرتبه کمتر از دندانی است که پر نشده است؛ و
  3. سیلانت ها باعث می شوند تمیز کردن دندان طی مسواک زدن و جویدن راحت تر انجام شود، زیرا زمانی که فیشورهای عمیق وجود دارند، ذرات غذا به راحتی داخل آنها گیر می کنند.
فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

انواع فیشور سیلانت

انتخاب به سلیقه شخص بستگی دارد. با این حال، ثابت شده است که سیلانت های رنگی (سیلانت هایی که به رنگ خیلی سفید یا صورتی هستند) برای فردی که سیلانت روی دندان های خود دارد و نیز برای دندانپزشکی که سیلانت را مورد بررسی قرار می دهد بیشتر قابل مشاهده هستند. هر چه سیلانت بیشتر قابل مشاهده باشد، راحت تر می توان تشخیص داد آیا سیلانت نیاز به تعویض دارد یا خیر.

سمان های گلاس آینومر، که اندکی با سیلانت های پلاستیکی متفاوت هستند، معمولاً دوام چندانی ندارند. آنها معمولاً برای کودکانی مناسب هستند که بیشتر در معرض خطر پوسیدگی دندان هستند، یا زمانی که به لحاظ تکنیکی نیاز به سیلانت دارند؛ مثلاً دندان هایی که هنوز بخش بزرگی از آنها داخل لثه قرار دارد یا کودکانی که همکاری اندکی از خود با دندانپزشک نشان می دهند.

فیشور سیلانت ها چقدر مورد استفاده قرار می گیرند؟

کاملاً واضح است که سیلانت ها بی خطر و مؤثر هستند اما از آنها استفاده اندکی می شود. تقریباً ۲۰% کودکان بین سنین ۵- ۱۷ سال روی دندان های شیری و دائم خود فیشور سیلانت دارند. اغلب دندانپزشک ها و محققان ابراز می دارند، در صورتی که میزان استفاده از فیشور سیلانت بالا بود، میزان پوسیدگی دندان ها پایین می آمد. تا امروز، بواسطه نگرانی های مربوط به مدت زمان دوام سیلانت ها، ترس از پوسیدگی و ایجاد پوسیدگی بیشتر، و به صرفه بودن هزینه های آن برای فرد، چندان مورد استقبال قرار نگرفته است.

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

چه زمانی فیشور سیلانت نیاز است؟

  • دندانی که به تازگی از لثه بیرون آمده و دارای علائم پوسیدگی است نیاز به سیلانت دارد در حالی که اگر دندان به مدت ۴ سال یا بیشتر عاری از هر گونه پوسیدگی مانده باشد، نیاز به سیلانت ندارد.
  • دندان های مولر پوسیده نیاز به سیلانت دارند، اما به ندرت پیش می آید که دندان های جلو به سیلانت نیاز داشته باشند.
  • پیت و فیشورهای عمیق و باریک که مکانی عالی برای تجمع پلاک هستند، نیاز به سیلانت دارند، در حالی که شیارهای عریض و کم عمق که فرد قادر است به راحتی آنها را تمیز کند نیاز به سیلانت ندارند.
  • در صورت نرم بودن دندان ها یا وجود یک یا چند دندان پوسیده، دندان ها به سیلانت نیاز دارند، در حالی که اگر دندان ها به مدت ۴ سال یا بیشتر عاری از هر گونه پوسیدگی مانده باشند نیاز به سیلانت نخواهند داشت.
  • در صورتی که فردی با وجود فلوراید در رژیم غذایی خود هنوز دندان پوسیده دارد، دندان ها نیاز به سیلانت دارند، در حالی که اگر فرد توصیه های دندانپزشک را دنبال نمی کند و پوسیدگی در حال گسترش است، این مورد به جای سیلانت به پر شدن نیاز دارد.
فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فرایند قرار گرفتن فیشور سیلانت روی دندان ها

فیشور سیلانت فرایند نسبتاً ساده ای دارد که دندانپزشک قادر به انجام آن خواهد بود. فرایند کلی آن شامل مراحل زیر است:

  1. دندان ها کاملاً تمیز و خشک می شوند، زیرا ذرات غذا و بزاق می توانند مانع چسبیدن درست سیلانت به دندان ها شوند.
  2. سطح دندان با یک لایه ژل اسیدی ضعیف یا محلول شیمیایی پوشانده می شود، تا اطمینان حاصل شود که سیلانت به خوبی به دندان خواهد چسبید.
  3. یک ماده چسبنده زیر سیلانت اعمال می شود.
  4. سیلانت روی آن قرار می گیرد.
  5. بسته به نوع سیلانت، ممکن است از نور قوی برای فعال سازی ماده چسبنده و خشک و سفت کردن مواد استفاده شود.
  6. سیلانت مایع روی سطح دندان ماده با دوامی تشکیل می دهد.
  7. بایت مورد بررسی قرار می گیرد و مواد اضافی با پولیش کردن زدوده می شوند.
فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

فیشور سیلانت یا شیار پوشی دندان

نگهداری از فیشور سیلانت ها

دندانپزشک ها معمولاً توصیه می کنند هر ۶ تا ۱۲ ماه یک مرتبه برای چکاپ به دندانپزشک مراجعه نمایید تا پوسیدگی دندان ها یا کنده شدن سیلانت ها تحت نظارت قرار داشته باشند. به طور کلی دندان های سیل شده، در منزل نیاز به هیچ تغییری ندارند. هرچند فیشور سیلانت ها به پیشگیری از پوسیدگی دندان ها، مخصوصاً دندان های مولر کمک می کنند، مسواک زدن و کشیدن نخ دندان منظم و پرهیز از عواملی که می توانند منجر به پوسیدگی دندان ها شوند، از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند.

مشکلات ناشی از فیشور سیلانت ها

ممکن است فیشور سیلانت ها موجب بروز مشکلاتی شوند، از جمله:

  • اندکی ناراحتی لثه ها یا دندان ها در نتیجه جرمگیری یا فرایند پیش از پوشش دادن دندان
  • حساسیت زیاد به مواد شیمیایی سیلانت؛ و/ یا
  • تغییر آزار دهنده در بایت در نتیجه ضخیم بودن سیلانت

چرا درمان دندان آسیب دیده کودکان مهم است؟

پالپ دندان کودک حاوی بافت ها، اعصاب و عروق خونی است که حفره داخلی و کانال های ریشه های دندان را پر می کند. پالپ یکی از مهم ترین قسمت های دندان است زیرا وظیفه آن رساندن خون حاوی اکسیژن و مواد مغذی به دندان است. زمانی که پوسیدگی، آسیب های تروماتیک یا دیگر علل موجب ایجاد حفره در دندان می شوند، ممکن است پوشش پالپ دندان از بین برود و درد و التهاب دندان را در پی داشته باشد. علائم و نشانه های عفونی یا ملتهب بودن پالپ عبارتند از:

  • وجود درد مداومی که بدون محرک بروز پیدا می کند.
  • دردهایی که شب ها شدید می شوند.
  • حساسیت به دمای غذا، سرد یا داغ بودن آن.
  • تورم اطراف دندان مشکل دار.

با از بین رفتن پوشش پالپ، دندانپزشک برای حفظ انسجام، یکپارچگی و سلامت دندان و بافت های حمایت کننده آن، ممکن است درمان پالپ را پیشنهاد دهد. درمان پالپ یا همان پالپ تراپی برای حفظ دندان های دائم کودکان که حاوی ریشه های نابالغ هستند از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا پالپ در روند طبیعی رشد، برای اَپکس ریشه های دندان نقش حیاتی ایفا می کند.

 

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

 

درمان پالپ را می توان برای دندان های دائم و شیری انجام داد. باید توجه داشته باشید که گرچه دندان های شیری بالأخره یک روز خواهند افتاد، اما پیشنهاد دندانپزشک این است که هر گونه مشکلی که برای دندان های شیری بوجود می آیند برطرف شوند مگر آنکه قرار باشد به زودی به طور طبیعی بیفتد. دندان های شیری نه تنها برای جویدن غذا و حرف زدن نقشی مهم ایفا می کنند، بلکه جای کافی برای دندان های دائم جایگزین آنها را حفظ می کنند. در صورتی که یک دندان شیری زودتر از زمان معمول از دست برود دندان های مجاور آن به سمت فضای خالی به جا مانده از آن جابجا خواهند شد و احتمالاً موجب بروز مشکلاتی برای رشد دندان های دائم خواهند شد یا باعث خواهند شد دندان ها به طور غیر عادی بیرون بیایند.

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

پالپوتومی و پالپکتومی دو روش برای درمان پالپ آسیب دیده

پالپوتومی و پالپکتومی، هر دو فرایندهایی هستند که با هدف تخلیه بافت عفونی یا ملتهب از داخل منطقه پالپ دندان انجام می شوند. مهم ترین تفاوتی که بین این دو روش درمان وجود دارد این است که در پالپکتومی بافت داخل حفره پالپ و سیستم کانال ریشه دندان تخلیه می شود، در حالی که پالپوتومی تنها روی بافت های داخل حفره پالپ متمرکز است. این دو روش درمان فرایندهایی هستند که برای پالپیت برگشت ناپذیر علامت دار (SIP) و نیز پریودنتیت آپیکال علامت دار (SAP) در کودکان، درمان های مورد قبول دندانپزشک ها و متخصصان درمان ریشه هستند. اینکه متخصص درمان ریشه قادر باشد تشخیص دهد کدام درمان نیاز است از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا می تواند تأثیر چشمگیری روی رشد دندان ها داشته باشد.

تشخیص درست درمان مورد نیاز

همانطور که ذکر شد، پالپیت برگشت ناپذیر علامت دار و پریودنتیت آپیکال علامت دار شایع ترین علل برای درمان های پالپکتومی و پالپوتومی هستند. در اینجا به شرح مختصری از روش های تشخیص درمان صحیح خواهیم پرداخت:

پالپیت برگشت ناپذیر علامت دار (SIP)– این مشکل زمانی بروز می یابد که کاملاً مشهود است که پوسیدگی دندان موجب شده است پالپ ملتهب و زنده دندان قادر به بهبود نباشد. با این حال، هنوز التهاب به بافت های پری آپیکال نرسیده است.

پریودنتیت آپیکال علامت دار (SAP)– این مشکل زمانی بروز می یابد که عفونت موجب التهاب بافت های داخل منطقه پالپ دندان و نیز سیستم کانال ریشه دندان و بافت های پری آپیکال شده باشد.

هر دو مشکلات پالپ SIP و SAP دارای علائمی هستند که عبارتند از ایجاد درد در نتیجه محرک دما، و احتمالاً دردی که با تغییر وضعیت، مثلاً با دراز کشیدن یا خم شدن تشدید می شود. با این تفاوت که بیماران دارای SAP با انجام کارهایی که به دندان ضربه وارد می شود، مثل گاز زدن، درد احساس می کنند، در حالی که بیماران دارای SIP با چنین مشکلی مواجه نخواهند بود. شباهت های این دو باعث می شود تشخیص درست دشوار باشد، به همین دلیل رادیوگرافی می تواند به تشخیص درست کمک کند.

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

پالپوتومی

پالپوتومی یکی از روش های درمان است که برای موارد اورژانسی SIP در نتیجه پوسیدگی و کرم خوردگی، ترمیم های بزرگ دندان، سندروم ترک دندان یا تروما انجام می شود. در این روش به میزان کافی از بافت ملتهب پالپ تا سطح ورودی کانال برداشته می شود و پس از آن مخلوط معدنی سه اکسیدی (MTA) مستقیماً روی بافت بدون پوشش پالپ قرار داده می شود. پس از این کار، روکشی از جنس گلاس آینومر یا IRM روی دندان قرار خواهد گرفت. پس از انجام پالپوتومی به صورت اورژانسی، بیمار به درمان های بعدی اندودانتیک نیاز خواهد داشت تا روند بهبود تحت نظارت قرار داشته باشد.

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

تفاوت بین پالپوتومی و پالپکتومی

پالپکتومی

پالپکتومی نوعی درمان ریشه است و زمانی انجام آن توصیه می شود که عفونت به سراسر منطقه پالپ دندان و سیستم کانال ریشه آن نفوذ کرده باشد. این فرایند مستلزم تخلیه تمام بافت داخلی منطقه پالپ و نیز کانال های ریشه است. در پایان، فضای خالی با استفاده از مواد دندانی و پزشکی خاصی پر می شود. پس از این درمان رشد دندان دیگر ادامه نخواهد داشت. باید دقت شود که در بسیاری موارد، به جای این درمان می توان درمان سنتی درمان ریشه را انجام داد. اگر راجع به اینکه دندان کودک شما به کدام روش نیاز دارد پرسشی در ذهن دارید، آن را با ما مطرح کنید.

پولیپ پالپ که تحت عنوان پالپیت هایپرپلازی مزمن یا پالپیت تکثیر شونده (chronic hyperplastic pulpitis) نیز شناخته می شود، نوعی هایپرپلازی (افزایش حجم بافت یا عضو در نتیجه ایجاد و رشد یاخته های جدید) التهابی خاص و غیر عادی است که در کنار دندان مرده (از دست رفته) ایجاد می شود.

بیماری های پالپ به طور کلی به دو دسته پالپیت برگشت پذیر و برگشت ناپذیر تقسیم می شوند و این تقسیم بندی بر مبنای توانایی بازگشت پالپ ملتهب به وضعیت سلامت خود بعد از بین بردن عامل محرک مضر می باشد. در مورد پولیپ پالپ، روند بیماری غیر قابل بازگشت است. بر خلاف اکثر موارد پالپیت برگشت ناپذیر، پولیپ پالپ معمولاً یافته ای اتفاقی است که گاهی اوقات شباهت زیادی به بیماری واکنشی و نئوپلاسم (نوسازی، رشد جدید و غیر طبیعی سلول های) بافت لثه و بافت های پیرامون دندان دارد.

منشاء پولیپ پالپ

پولیپ پالپ ناشی از آسیب مکانیکی و نیز حمله باکتریایی به پالپ دندان است که موجب تخریب شدید تاج دندان در نتیجه آسیب و پوسیدگی خواهد شد. عوامل مکانیکی که ممکن است موجب بروز این واکنش شوند عبارتند از شکست دندان و از بین رفتن پوشش پالپ یا از بین رفتن ترمیم دندان. معمولاً، تمام سقف دندان با روکش دندان پوسیده یا کرم خورده در معرض خطر قرار دارد. در صورتی که حجم زیادی از بافت پالپ در معرض محیط دهان و حمله باکتریایی قرار بگیرد، منجر به واکنش التهابی مزمن خواهد شد که موجب واکنش بافت در قالب برجستگی های بسیار زیاد خواهد شد.

واکنش هایپرپلازی بافت به این علت اتفاق می افتد که پالپ جوان دندان به خوبی خونرسانی می شود و واکنش ایمنی آن فوق العاده است که باعث می شود در برابر عفونت های باکتریایی مقاوم تر باشد. بعلاوه، از آنجا که دندان درون حفره دهان باز است، مایعاتی که از بافت پالپ ملتهب ترشح می شوند به راحتی تخلیه می شوند و در حفره داخل دندان انباشته نمی شوند. به علت عدم وجود فشار شدید درون پالپ، نکروز (مرگ و از دست رفتن) بافت در نتیجه تخریب گردش خون که معمولاً با پالپیت برگشت ناپذیر همراه است اتفاق نمی افتد. در دندان های جوان که اَپِکس (نوک ریشه) آنها باز است خطر نکروز پالپ در نتیجه تجمع غیر عادی خون در عروق کاهش می یابد. وجود شبکه عروقی پر خون در بافت های جوان پالپ، مکانیزمی حمایتی در برابر واکنش التهابی است که به مرور زمان، با افزایش سن کاهش چشمگیری پیدا می کند.

علل ایجاد پولیپ پالپ دندان

پولیپ پالپ دندان می تواند به یکی از علل زیر ایجاد شود:

  • پوسیدگی دندان همراه با از دست رفتن بخش چشمگیری از ساختار دندان.
  • از دست رفتن بخشی از ترمیم دندان که منجر به از بین رفتن محافظ پالپ دندان می شود.
  • شکست دندان در نتیجه آسیب به دندان همراه با از بین رفتن روکش پالپ دندان.
  • بافت پالپی که به خوبی خونرسانی می شود.
  • قرار گرفتن تحت تأثیر تغییرات هورمونی (استروژن و پروژسترون).
  • واکنش حساسیتی بسیار بالای دندان

 

پولیپ دندان

پولیپ دندان

علائم بالینی پولیپ پالپ

پولیپ پالپ دندان معمولاً بدون نشانه است. فشار مستقیمی که از عمل جویدن به دندان وارد می شود می تواند موجب بروز دردهای خفیف تا متوسط در دندان شود. دستکاری بافت نرم یا آسیب به آن می تواند موجب خونریزی موضعی شود. اکثر ضایعات پولیپ پالپ در نتیجه پوسیدگی، شکست دندان در نتیجه آسیب و ضربه، یا ترکیبی از این دو بوجود می آیند. پولیپ پالپ ظرف دو ماه به حداکثر اندازه خود می رسد و پس از آن متوقف می شود.

در صورتی که دندان شیری به طور کامل بیرون نیاید و بخشی از آن درون بافت لثه باقی بماند، منجر به ایجاد پولیپ پالپ خواهد شد. لقی دندان و حساسیت به ضربه نیز وجود نخواهد داشت. معمولاً ترشح هیچ ماده چرک آلودی نیز مشاهده نمی شود.

 

پولیپ دندان

پولیپ دندان

ویژگی های فیزیکی پولیپ پالپ دندان

  • یک بافت اسفنجی نرم از سطح دندان کرم خورده یا شکسته بیرون می آید.
  • سطح آن می تواند صورتی و صاف و صیقلی، یا قرمز، سفید و دانه دانه ای باشد. ضایعات قرمز و زخمی دارای عروق هستند و با دستکاری دچار خونریزی می شوند.
  • پولیپ ها عموماً آنقدر بزرگ می شوند که کل پوسیدگی دندان یا حفره پالپ دندان را پر می کنند.
  • بافت نرم آن ممکن است با بافت لثه پیرامون خود جوش بخورد.

     

پولیپ دندان

پولیپ دندان

 

  • پولیپ دندان معمولاً درون دندان های مولر (آسیاب بزرگ) شیری و مولر های اول دائم پوسیده بوجود می آید، زیرا در کودکان و نوجوانان، این دندان ها به لحاظ آناتومیک حفره پالپ وسیعی دارند. کمتر اتفاق می افتد، اما ممکن است دندان های پیشین فک بالا نیز در هر دو دوره رشد دندان ها (شیری و دائم) تحت تأثیر این شرایط قرار بگیرند.
  • پولیپ پالپ ممکن است تنها یکی باشد اما چندین دندان را تحت تأثیر قرار دهد.
  • دندان هایی که اَپِکسیفیکاسیون آنها به صورت ناقص انجام می شود یا اَپِکس آنها باز است، بیشتر مستعد پولیپ دندان هستند.
  • بیرون آمدن دندان مولر در فک مخالف یا بیرون آمدن نوک دندان مجاور با از بین رفتن فاصله بین دندان ها ممکن است زمانی مشاهده شود که حجم قابل توجهی از تاج دندان تخریب شده باشد.

 

پولیپ دندان

پولیپ دندان

درمان پولیپ پالپ

مراقبت های پزشکی

  • پولیپ پالپ در دندان های دائم می تواند با درمان ریشه (عصب کشی) یا کشیدن دندان درمان شود.
  • در برخی موارد، زمانی که تنها پالپ کورونال تحت تأثیر قرار گرفته باشد، پالپوتومی موفقیت آمیز خواهد بود.
  • در دندان های نابالغی که هنوز ریشه آنها به طور کامل رشد نکرده است، پیش از درمان ریشه می توان روی سطح آپیکال یک مانع قرار داد و ریشه نازک را با رزین کامپوزیت تقویت کرد.
  • وسکولاریزیشن (عروق زایی vascularization) مجدد پالپ دندان نابالغ درمان جدیدی است که منجر به تشکیل بافت پالپ زنده خواهد شد.
  • نیاز است پس از درمان اندودانتیک یک روکش کامل روی دندان قرار گیرد.

 

 

پولیپ دندان

پولیپ دندان

مراقبت های جراحی

  • دندان عفونی زمانی کشیده می شود که دندان های شیری تحت تأثیر قرار گرفته باشند، یا زمانی که مقدار اندکی از ساختار دندان دائم باقی مانده باشد و ترمیم آن ممکن نباشد، یا اینکه استخوان آلوئولار در حد مطلوب نباشد تا بتواند دندان را تحت حمایت خود قرار دهد.
  • برای آماده سازی دندان برای قرار گرفتن یک روکش کامل روی آن، ممکن است نیاز باشد جراحی افزایش طول تاج دندان انجام شود.
  • بهبود دندان به خوبی پیش خواهد رفت.

داروها

برای درمان ضایعه معمولاً داروهای سیستمیک توصیه نمی شوند. بعلاوه، برای درمان پولیپ پالپ دندان، علیرغم وجود عامل باکتریایی، آنتی بیوتیک ها نیز تجویز نمی شوند. با این حال، زمانی که برای درمان دندان غیر زنده فرایند وسکولاریزیشن مجدد انجام می شود، ترکیبی از یک خمیر حاوی آنتی بیوتیک درون کانال دندان عفونی قرار داده می شود.

 

 

پولیپ دندان

پولیپ دندان

مراقبت های پس از درمان پولیپ پالپ دندان

  • پیشنهاد می شود پس از درمان پولیپ پالپ، دندان به صورت دوره ای معاینه شود تا موفقیت درمان ریشه (عصب کشی) مورد بررسی قرار بگیرد یا جلوی مشکلاتی مانند از دست رفتن زود هنگام دندان شیری گرفته شود.
  • برای رفع مشکلات مربوط به آکلوژن ممکن است نیاز باشد بیمار تحت درمان ارتودنسی قرار بگیرد.
  • اگر نیاز باشد دندان کشیده شود، ایمپلنت های دندانی یا دیگر دندان های مصنوعی ثابت (بریج) از جمله گزینه های پیشنهادی هستند.

مشکلات همراه با پولیپ پالپ دندان

  • فشردگی و نامرتبی دندان ها، رشد بیش از حد دندان روبرو، یا نهفتگی دندان جایگزین آن از جمله مشکلات ناشی از پولیپ پالپ دندان هستند که در نتیجه ناهماهنگی فاصله بین دندان ها ناشی از تخریب تاج دندان یا از دست رفتن زود هنگام دندان بروز پیدا می کنند.
  • بدون درمان قطعی، برخی از این دندان های مرده (از دست رفته) می توانند موجب بروز بیماری های جدی و علامت دار شوند، از جمله بیماری التهابی پری آپیکال، سلولیت (آماس بافت همبند) و استئومیلیت (التهاب موضعی و مخرب استخوان) فک ها شود.